Ile spraw o rozwód wpływa i jak się kończą? Dane sądów 2004–2025

Skąd te liczby

Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi ewidencję spraw cywilnych o rozwód i separację w sądach okręgowych: ile spraw wpływa, ile sądy załatwiają i w jaki sposób, a ile przechodzi na kolejny okres. Leksio pobiera te dane wprost z rządowego serwisu otwartych danych i przelicza je na wykresy oraz wnioski widoczne niżej - bez retuszu i bez wybiórczości.

Sprawy o rozwód i o separację rozpoznaje w pierwszej instancji sąd okręgowy. Ewidencja liczy sprawy, nie osoby: jedna pozycja to jeden pozew, niezależnie od tego, ile osób dotyczą jego skutki.

Skąd pochodzą dane i jak liczy je Leksio

Źródłem jest zbiór „Ewidencja spraw cywilnych w sądach powszechnych o rozwód i separację" publikowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości w serwisie dane.gov.pl - zasób obejmujący pierwszą instancję w sądach okręgowych w latach 2004–2025. Leksio pobiera zasób przez API, normalizuje go i wylicza z niego wszystkie wartości na tej stronie. „Orzeczono rozwód" odpowiada w sprawozdaniach kategorii „uwzględniono w całości lub części", a zaległość - kategorii „pozostało na okres następny".

Sposoby załatwienia nie sumują się do wszystkich załatwionych spraw, bo część kończy się w inny sposób; w najstarszych rocznikach umorzenia nie były wykazywane osobno. Wniosek, któremu brakuje danych, nie jest pokazywany. Raport opisuje statystykę, nie konkretną sytuację - nie jest poradą prawną.

Fala pozwów opada, orzeczenia trzymają poziom

Liczba nowych pozwów rozwodowych jest dziś wyraźnie niższa niż w szczycie badanego okresu, ale w kolejnych latach zmieniała się w obie strony. Najgłębszy roczny spadek liczby spraw zakończonych rozwodem przypadł na 2020 r.; sama ewidencja nie pozwala jednak przesądzić jego przyczyny.

Co dzieje się z pozwem

Większość załatwionych spraw kończy się orzeczeniem rozwodu - sąd uwzględnia powództwo w całości albo w części. Oddalenie powództwa jest tylko jedną z kategorii i stanowi bardzo małą część wszystkich załatwień. Nie oznacza to jednak, że niemal każdy pozew prowadzi do rozwodu: część spraw jest umarzana, zwracana, odrzucana albo kończy się w innym, niewyszczególnionym w zestawieniu sposobie.

Zapaść separacji

Separacja miała być łagodniejszą alternatywą rozwodu: małżeństwo formalnie trwa, ale sąd stwierdza rozkład pożycia. Ewidencja pokazuje, że ta instytucja niemal wyszła z użycia - na początku badanego okresu spraw o separację były dziesiątki tysięcy rocznie, dziś to margines statystyki.

Kolejka przed salą rozpraw

Ewidencja liczy też sprawy, które na koniec okresu sprawozdawczego wciąż pozostają w toku. Po spadku w pierwszych latach zbioru ich liczba wzrosła i zbliżyła się do poziomu z 2004 r.; wynik z 2025 r. nie jest rekordem całego szeregu. To stan na koniec roku, a nie długość kolejki: nie mówi, jak długo czeka pojedyncza sprawa ani kiedy zostanie wyznaczona rozprawa.

Dane sądowe a demografia rozwodów

Główny Urząd Statystyczny opisuje rozwody jako zdarzenia demograficzne: liczy prawomocnie orzeczone rozwody według miejsca zamieszkania osoby wnoszącej pozew i pozwala wyliczać współczynniki względem ludności. Ten raport opisuje natomiast pracę sądów - wpływ, załatwienia i stan spraw na koniec roku. Źródła dotyczą tego samego zjawiska, ale odpowiadają na inne pytania i ich wartości nie powinny być dodawane ani traktowane jako ten sam szereg.

Recenzowane badanie zmian demograficznych w Polsce w latach 2003–2023 pokazuje także przestrzenne różnice między obszarami miejskimi, podmiejskimi i wiejskimi. Uzasadnia to przyszłe rozszerzenie raportu o współczynniki i mapę GUS, ale nie dowodzi przyczyn rocznych zmian liczby spraw w sądach.

Zbiory danych - dane.gov.pl

• dane.gov.pl - zbiór 28095

  Pierwotny zbiór otwartych danych, z którego obliczono liczby i wykresy w tym raporcie. Konkretne pliki, roczniki, przekształcenia i braki pomiaru opisano w rozwijanej metodologii.