Nakaz zapłaty z e-sądu: ile spraw wpływa i jak się kończą? Dane 2010–2025

Skąd te liczby

Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi ewidencję spraw elektronicznego postępowania upominawczego: ile pozwów wpływa, ile sąd załatwia i w jaki sposób, ile spraw przechodzi na kolejny rok. Leksio pobiera te dane wprost z rządowego serwisu otwartych danych i przelicza je na wykresy oraz wnioski widoczne niżej - bez retuszu i bez wybiórczości.

Elektroniczne postępowanie upominawcze prowadzi w całym kraju jeden sąd rejonowy w Lublinie. Pozew składa się przez internet; powód wskazuje dowody i uzasadnia roszczenie, ale nie dołącza dowodów do pozwu. Przed wydaniem nakazu e-sąd nie prowadzi postępowania dowodowego. Ewidencja liczy sprawy, nie osoby: jedna pozycja to jeden pozew, niezależnie od tego, ile spraw ten sam wierzyciel złożył tego dnia.

Skąd pochodzą dane i jak liczy je Leksio

Źródłem jest zbiór „EPU - elektroniczne postępowanie upominawcze (e-sąd)" publikowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości w serwisie dane.gov.pl - jeden zasób obejmujący lata 2010–2025, czyli cały okres działania tego trybu. Leksio pobiera zasób przez API, normalizuje go i wylicza z niego wszystkie wartości na tej stronie. „Nakaz zapłaty" odpowiada w sprawozdaniach kategorii „uwzględniono w całości lub części", a „przekazane do zwykłego trybu" - kategorii „zakreślono na podstawie art. 505(33) §1 k.p.c.". Przepis w tym brzmieniu obowiązywał do przełomu lat 2019 i 2020; od tej zmiany sprawy, które wcześniej trafiały do sądu właściwego, kończą się w e-sądzie umorzeniem postępowania i tam są wykazywane.

Elektroniczne postępowanie upominawcze prowadzi Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie. Pozew wnosi się elektronicznie i bez załączania dowodów, a nakaz zapłaty doręcza się pozwanemu. Według stanu prawnego na 18 sierpnia 2026 r. nakaz można zaskarżyć sprzeciwem, co do zasady w terminie dwóch tygodni od doręczenia. Do sprzeciwu nie dołącza się dowodów, a e-sąd umarza postępowanie w zakresie, w którym nakaz utracił moc. Powód może następnie wnieść pozew o to samo roszczenie poza EPU. W konkretnej sprawie należy sprawdzić aktualny przepis i pouczenie dołączone do nakazu.

Dwie ostatnie kolumny sprawozdania to wskaźniki liczone przez ministerstwo, a nie liczby spraw: opanowanie wpływu w procentach oraz czas trwania postępowania w dniach, według metodologii CEPEJ. Podajemy je tak, jak zostały opublikowane, i nie mieszamy z liczbami spraw. W jednym roczniku zbiorczy wiersz źródła powiela wartość z sąsiedniej kolumny; liczbę odtworzono z sumy rodzajów spraw, po której sprawozdanie znów się domyka, i zaznaczono to pod właściwym wykresem. Wniosek, któremu brakuje danych, nie jest pokazywany. Raport opisuje statystykę, nie konkretną sytuację - nie jest poradą prawną.

Jeden sąd, skala całego kraju

Wpływ do e-sądu liczy się w milionach spraw rocznie, a przez cały okres zbioru zmieniał się skokowo. Po pierwszych latach gwałtownego wzrostu przyszedł szczyt, później głęboki spadek i częściowe odbicie. Zbiór pokazuje skalę tych zmian, ale sam nie pozwala przypisać ich konkretnym nowelizacjom, pandemii ani zachowaniom wierzycieli.

Wykres pokazuje trzy wielkości naraz: sprawy nowe, sprawy załatwione i zaległość, czyli to, co zostaje na kolejny rok. Rozjazd między dwiema pierwszymi liniami mówi więcej niż każda z nich osobno - w latach, gdy sąd załatwia mniej, niż do niego wpływa, zaległość rośnie i przechodzi na następny rocznik.

Czym kończy się pozew

Najczęstszym sposobem załatwienia sprawy w e-sądzie jest nakaz zapłaty, czyli uwzględnienie powództwa w całości albo w części. Nakaz zapada bez rozprawy i bez przeprowadzenia postępowania dowodowego. Pozwany może wnieść sprzeciw, co do zasady w terminie dwóch tygodni od doręczenia; jego skutek określają aktualne przepisy i pouczenie dołączone do nakazu.

Sprawy, które nie kończą się nakazem, ewidencja rozdziela na kilka kategorii. „Przekazanie do sądu właściwego” jest kategorią historyczną z okresu obowiązywania wcześniejszych przepisów. Po zmianie prawa z przełomu lat 2019 i 2020 w statystyce pojawiają się zamiast niej umorzenia w e-sądzie. Serii nie wolno traktować jako jednej niezmiennej procedury w całym okresie.

Kiedy pozew jest wadliwy

Osobną grupę tworzą pozwy zwrócone i odrzucone. Zwrot i odrzucenie są odrębnymi kategoriami procesowymi, ale sama ewidencja nie podaje przyczyny każdego rozstrzygnięcia. Ich liczby nie są więc prostą miarą staranności powodów ani jakości pozwów składanych masowo.

Zwrotem albo odrzuceniem pozwu skończyło się w 2025 r. 34 175 spraw, czyli 2% załatwionych; najwięcej takich rozstrzygnięć przyniósł 2019 r. - 103 156.

Jak szybko zapada nakaz

Ewidencja niesie też dwa wskaźniki liczone przez resort: opanowanie wpływu, czyli stosunek spraw załatwionych do wpływających, oraz wskaźnik czasu trwania postępowania. Ten drugi podawany jest w dniach, podczas gdy o zwykłych sprawach sądowych mówi się w miesiącach - rzędy wielkości zestawia raport Leksia o czasie trwania spraw.

Wskaźnik nie mierzy jednak życia pojedynczej sprawy: to relacja zaległości na koniec okresu do przeciętnego załatwienia. Rok, w którym sąd nadrobił zator, wygląda w nim znakomicie, a rok, w którym zator narósł - fatalnie. Skoki między rocznikami mówią więc o kondycji sądu, nie o tym, jak długo czekał konkretny wierzyciel.

Szybkość to nie cała ocena e-sądu

Gov.pl publikuje odrębną, użytkową informację o średnim czasie oczekiwania na nakaz zapłaty w 2025 r. Nie jest to ten sam wskaźnik co prezentowany na wykresie Disposition Time, który opisuje relację zapasu spraw do tempa ich załatwiania. Obie miary trzeba nazywać oddzielnie; żadna nie gwarantuje terminu w konkretnej sprawie.

Badania Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości z 2026 r. oraz recenzowana analiza wykluczenia cyfrowego z 2024 r. pokazują drugi wymiar oceny: dostęp do e-sądu zależy także od kompetencji cyfrowych, skutecznego doręczenia i realnej możliwości wniesienia sprzeciwu. Statystyka wpływu i nakazów nie mierzy tych cech, dlatego duża liczba spraw nie jest sama w sobie dowodem ani rzetelności, ani jej braku.

Zbiory danych - dane.gov.pl

• dane.gov.pl - zbiór 124

  Pierwotny zbiór otwartych danych, z którego obliczono liczby i wykresy w tym raporcie. Konkretne pliki, roczniki, przekształcenia i braki pomiaru opisano w rozwijanej metodologii.